Fase 4
Sessie 13
Toekomst vormgeven in rouw betekent niet dat je verder moet of dat je het verlies achter je laat. Het gaat erom dat je onderzoekt hoe je een leven kunt bouwen waarin het verlies een plek heeft, zonder dat het alles bepaalt. Je mag worden wie je nu bent, in verbinding met wat je hebt verloren én met wat je nog draagt.
Toekomst vormgeven betekent niet dat je “verder moet” of dat je het verlies achter je laat. Het betekent dat je onderzoekt hoe je een leven kunt bouwen waarin het verlies een plek heeft, zonder dat het alles bepaalt.
“Ik hoef niet terug naar wie ik was. Ik mag worden wie ik nu ben.”
Wat zijn hulpbronnen eigenlijk?
Hulpbronnen zijn alle dingen — groot of klein — die jou ondersteunen, dragen of richting geven. Ze kunnen zichtbaar zijn, zoals mensen om je heen, of onzichtbaar, zoals innerlijke kwaliteiten of overtuigingen.
Hulpbronnen kunnen zijn:
- Mensen die je steunen
- Rituelen of routines
- Creativiteit, natuur, beweging
- Waarden die je richting geven
- Herinneringen die kracht geven
- Je eigen veerkracht, doorzettingsvermogen of zachtheid
In deze sessie onderzoek je welke hulpbronnen jij al hebt, welke je opnieuw kunt activeren en welke je misschien wilt toevoegen.
“Ik sta niet alleen. Ik word gedragen door wat mij kracht geeft.”
De beweging naar de toekomst
Toekomstverkenning in rouw gaat niet over grote plannen. Het gaat over:
- Kleine keuzes die licht brengen
- Nieuwe perspectieven die zich voorzichtig aandienen
- Het herkennen van wat je nodig hebt om verder te kunnen
- Het durven dromen, al is het nog zo klein
Je hoeft niet te weten waar je eindigt. Je hoeft alleen te voelen welke richting zachtjes trekt.
Drie pijlers voor toekomst vormgeven
1. Jouw innerlijke kracht herkennen
Rouw legt soms je kwetsbaarheid bloot, maar juist daardoor wordt je kracht zichtbaar. Misschien in je doorzettingsvermogen. Misschien in je vermogen om te voelen. Misschien in je zachtheid of je eerlijkheid.
“Mijn kracht is niet hard. Mijn kracht is trouw blijven aan mezelf.”
2. Steunbronnen activeren
Welke mensen, plekken of activiteiten geven jou energie, rust of helderheid? Steunbronnen hoeven niet groot te zijn. Soms is het:
- Een wandeling op een vaste plek
- Een gesprek met iemand die écht luistert
- Een creatieve uitlaatklep
- Een herinnering die je kracht geeft
Het gaat erom dat je jezelf toestaat om gedragen te worden.
3. Nieuwe mogelijkheden verkennen
Toekomstverkenning is een uitnodiging om te onderzoeken:
- Wat wil ik vasthouden?
- Wat mag ik loslaten?
- Wat wil ik voorzichtig opnieuw proberen?
- Wat geeft mij een gevoel van richting?
Het hoeft niet perfect. Het hoeft niet groot. Het hoeft alleen maar van jou te zijn.
“Ik mag kiezen voor wat mij goed doet, stap voor stap.”
Zelfonderzoekvragen voor deze sessie
Deze vragen helpen je om jouw kracht, hulpbronnen en richting helder te krijgen.
Innerlijke kracht
- Welke kwaliteiten hebben mij door de zwaarste momenten heen geholpen?
- Wat heb ik over mezelf ontdekt dat ik eerder niet zag?
- Waar ben ik trots op, hoe klein ook?
Hulpbronnen
- Wie of wat geeft mij op dit moment steun?
- Welke activiteiten, plekken of rituelen helpen mij om te herstellen?
- Welke hulpbron zou ik vaker willen inzetten?
Toekomst & richting
- Welke kleine stap voelt op dit moment haalbaar en goed?
- Wat zou ik willen toevoegen aan mijn leven dat lichtheid brengt?
- Welke waarde wil ik centraal zetten in de komende periode?
Mijn antwoorden
- Welke kwaliteiten hebben mij door de zwaarste momenten heen geholpen?
Een heel aantal, want het was meer een groot proces met een heleboel ballen die mij in de lucht probeerde te houden.- Rust. Ik had heel veel rust nodig. Gewoon echte stilte om mij heen, waardoor ik veel in bed gelegen heb. Maar ook rust in het niks doen, geen taken hebben, zoals geen boodschappen halen etc. En dan ook echte rust, als in slapen. Ik heb zoveel geslapen. In de middag, maar ook gewoon klokje rond ’s nachts.
- Dingen doen waar ik energie van kreeg. Heel veel dingen kon ik niet, zoals lezen, omdat het één grote chaos was in mijn hersenen, kon ik het gewoon niet verwerken. het was te belastend. Ook al haal ik er zoveel rust uit. Dus ben ik maar rustige korte filmpjes gaan kijken. Feel good filmpjes. Af en toe een recept volgen, maar de stappen volgen was ook erg moeilijk. En natuurlijk schrijven. Dat lukte wel, want dat kan ik ook met mijn hersenen uitgeschakeld, een soort van intuïtief schrijven.
- Wat heb ik over mezelf ontdekt dat ik eerder niet zag?
Ik heb weer zoveel ontdekt over mezelf, maar veelal zijn kleine dingetjes. Maar ook zijn er dingen die ik eerst anders zag en nu is dat veranderd. Ik ben nu nog minder materialistisch geworden, want ik kan toch geen spullen meenemen als ik ooit overlijd, dus ik kan beter ervaringen kopen i.p.v. spullen. Wat nog meer? Poeh, moeilijk zo even op te noemen, maar ik heb wel veel aha momentjes gehad en het op dat moment ook opgeschreven, maar zo het even oprakelen kan ik niet. - Waar ben ik trots op, hoe klein ook?
Dat ik mijn emoties kon uiten, voelen en begrijpen. Als was dat een lange weg, soms zeer vervelend, maar wel nodig en leerzaam. Voelen is goed en belangrijk. Ik ben blij dat ik veel voel. - Wie of wat geeft mij op dit moment steun?
Vooral ikzelf. Haha. Ik doe alles weer zoals ‘normaal’. Zelf weet ik dat ik moet blijven opletten en hou ook een soort mood app bij met hoe ik me elke dag voel. Misschien kan ik patronen ontdekken m.b.t. menstruatie, volle maan, weet ik veel wat. - Welke activiteiten, plekken of rituelen helpen mij om te herstellen?
Activiteiten zijn lezen, schrijven, rust, hardlopen, fietsen, wandelen. Plekken, nou ja, vooral mijn bed. - Welke hulpbron zou ik vaker willen inzetten?
Retraite. Dat heeft mij echt super goed geholpen. Even uit het echte leven stappen en dingen met andere ogen bekijken. - Welke kleine stap voelt op dit moment haalbaar en goed?
Onder een warme denken met een boekje of serie. - Wat zou ik willen toevoegen aan mijn leven dat lichtheid brengt?
Incheck momentjes om even echt te voelen. - Welke waarde wil ik centraal zetten in de komende periode?
Mezelf goed voelen. Is dat een waarde? Nou ja, voor mij wel, een belangrijke ook.
Affirmaties voor toekomstverkenning
- “Ik mag groeien in mijn eigen tempo.”
- “Ik vertrouw op de kracht die ik in mij draag.”
- “Ik hoef het niet alleen te doen.”
- “Mijn toekomst mag zacht, klein en hoopvol beginnen.”
- “Ik mag kiezen voor wat mij voedt en ondersteunt.”
Wat deze sessie je wil meegeven
Toekomst vormgeven na verlies is geen rechte lijn. Het is een proces van voelen, proberen, terugtrekken, opnieuw beginnen. Het vraagt moed om te erkennen dat je veranderd bent — en nog meer moed om te onderzoeken wie je aan het worden bent.
Deze sessie nodigt je uit om te vertrouwen op je kracht, je hulpbronnen en je innerlijke kompas. Niet om het verleden los te laten, maar om ruimte te maken voor wat er nog mag groeien.
“Ik draag mijn verleden met liefde. Ik bouw mijn toekomst met zachtheid.”