Fase 2: Depressieve gedachten ontmantelen
Doel: Mildheid ontwikkelen, patronen herkennen, ruimte maken voor nuance
Sessie 7: De innerlijke criticus tijdens rouw en depressie
Tijdens rouw en depressieve klachten wordt de innerlijke criticus vaak luider. Die stem die zegt dat je sterker moet zijn, dat je sneller moet herstellen, dat je anderen niet tot last mag zijn. Het is een stem die je ondermijnt, uitput en je herstel vertraagt. In deze sessie onderzoeken we waar die criticus vandaan komt, waarom hij juist nu zo actief is en hoe je ruimte kunt maken voor mildheid en zelfbegrip.
De innerlijke criticus tijdens rouw
De innerlijke criticus ontstaat niet zomaar. Het is een beschermingsmechanisme dat ooit bedoeld was om je veilig te houden. Misschien leerde je vroeger dat je niet te emotioneel mocht zijn, dat je door moest zetten, dat je sterk moest blijven. Tijdens rouw en depressie wordt die oude stem opnieuw geactiveerd, vaak harder dan ooit.
Waarom de innerlijke criticus sterker wordt tijdens rouw
- Je voelt je kwetsbaar, en de criticus probeert je te “beschermen” door streng te zijn.
- Je hebt minder energie, waardoor negatieve gedachten sneller grip krijgen.
- Je vergelijkt jezelf met anderen, of met een ideaalbeeld van hoe je zou moeten rouwen.
- Je zoekt controle, en de criticus geeft schijn-controle door regels en eisen te stellen.
Hoe de innerlijke criticus klinkt
- “Ik moet dit beter kunnen.”
- “Ik stel me aan.”
- “Ik moet sterk zijn.”
- “Ik herstel te langzaam.”
- “Anderen hebben het zwaarder, dus ik mag niet klagen.”
Deze gedachten voelen vaak als feiten, maar het zijn oude beschermingsstrategieën die nu meer kwaad dan goed doen.
Wat helpt om de innerlijke criticus te verzachten
Niet vechten tegen die stem, maar begrijpen waar hij vandaan komt.
Mildheid is geen zwakte, het is een manier om je zenuwstelsel te kalmeren en je herstel te ondersteunen.
Praktische manieren om de criticus te verzachten:
- Herken de stem: merk op wanneer hij actief wordt.
- Noem hem bij naam: “Ah, daar is mijn criticus weer.”
- Vraag wat hij probeert te beschermen: vaak is het angst of onzekerheid.
- Introduceer een mildere stem: niet positief denken, maar vriendelijk denken.
- Gebruik je lichaam: een hand op je hart of buik kan de criticus al verzachten.
Je hoeft de criticus niet te laten verdwijnen.
Je hoeft alleen te leren dat hij niet de waarheid spreekt.
Zelfhulpvragen voor deze sessie
- Welke zinnen herhaal ik vaak in mijn hoofd wanneer ik me slecht voel?
- Hoe klinkt mijn innerlijke criticus; streng, bang, eisend?
- Van wie of waar herken ik deze stem uit mijn verleden?
- Wat probeert deze criticus eigenlijk te beschermen?
- Wat zou een mildere, vriendelijkere versie van deze gedachte zijn?
Mijn antwoorden
- Welke zinnen herhaal ik vaak in mijn hoofd wanneer ik me slecht voel?
- Wanneer houdt dit toch eens een keer op?
- Mijn herstel duurt veel te lang.
- Ik blijf maar zo moe.
- Wat een slappe hap, ik kan niks.
- Ik gedraag me als een bejaarde, met die middagdutjes.
- Hoe klinkt mijn innerlijke criticus; streng, bang, eisend?
Beetje een combinatie van streng en eisend. En misschien nog wel veel meer combinaties. Hij wilt graag alles ‘normaal’. Maar normaal is voor hem eigenlijk al vrij veeleisend, vind ik. - Van wie of waar herken ik deze stem uit mijn verleden?
Geen idee eigenlijk, want mijn ouders zeiden of eisten dat soort dingen nooit. Het is alsof ik zelf een soort innerlijke coach heb gecreëerd die denkt dat streng zijn hetzelfde is als beschermen. Maar die coach is eigenlijk gewoon bang dat ik stilval of niet meer “mee kan”. - Wat probeert deze criticus eigenlijk te beschermen? Als ik eerlijk kijk, probeert mijn criticus me te beschermen tegen de pijn van toegeven dat ik echt uitgeput ben en de schaamte dat ik minder kan dan anderen.
- Wat zou een mildere, vriendelijkere versie van deze gedachte zijn?
- Het is logisch dat ik moe ben, mijn lichaam is aan het herstellen
- Ik ben niet slap, ik ben uitgeput
- Mijn middagdutjes zijn geen zwakte, maar een signaal dat mijn lichaam moe is
- Ik mag het tempo volgen dat mijn lichaam aangeeft